10 czerwca o godz. 11.00 w Centrum Prasowym Polskiej Agencji Prasowej rozpoczęła się konferencja przed IV Krajowym Kongresem Misyjnym. Konferencję poprowadził Krzysztof Skowroński, prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W konferencji udział wzięli: ks. bp Jerzy Mazur, przewodniczący Komisji Episkopatu Polski, ks. dr Tomasz Atłas, dyrektor krajowy papieskich Dzieł Misyjnych, Marcin Przeciszewski, prezes Katolickiej Agencji Informacyjnej oraz siostra Tomasza Sadowska, pasjonistka.
Ksiądz bp. Jerzy Mazur przedstawił historię kongresów misyjnych, ich cele i oczekiwania. Zachęcił do zainteresowania się problematyką misyjną. O wkładzie papieskich Dzieł Misyjnych w Polsce w dzieła misyjne mówił ks. dr Tomasz Atłas, dyrektor krajowy PDM. Ks. dyrektor przypomniał, ze jednym z owoców Kongresu jest rozwój akcji AdoMiS – wspierania powołań kapłańskich i zakonnych w krajach misyjnych. O zaangażowaniu polskiego Kościoła w misje mówił p. Marcin Przeciszewski. Przytoczył dane statystyczne z ostatniego roku. Podkreślił, że misje są jedną z najpiękniejszych twarzy Kościoła, i warto je pokazywać i o nich mówić. Świadectwo 29 lat pracy misyjnej w Kamerunie złożyła s. Tomasza Sadowska, ze Zgromadzenia Sióstr Pasjonistek. Siostra jest jedną z pierwszych misjonarek ze swego gromadzenia, które przybyły do Kamerunu.
Historia Kongresów misyjnych sięga lat przedwojennych. Ich idea narodziła się wśród młodzieży akademickiej Poznania.
I Ogólnopolski Kongres Misyjny odbył się w 1938 r. w Poznaniu (13-14 IX) z okazji dziesięciolecia ustanowienia struktur Papieskiego Dzieła Rozkrzewiania Wiary. Pierwszego dnia odbyło się nabożeństwo w kościele farnym, otwarcie wystawy misyjnej oraz odczyt inauguracyjny. W drugim dniu Kongresu uczestnicy zebrania plenarnego wzięli udział we Mszy św., wysłuchali 3 referatów i obejrzeli film. W Kongresie wzięło udział kilka tysięcy osób. Zakończył się on wielotysięczną manifestacją pod pomnikiem Chrystusa Króla.
II Kongres Misyjny miał miejsce w Częstochowie, w dniach 16-18 października 1992 r. Odbył się pod hasłem: „Wiara umacnia się, gdy jest przekazywana”. Za organizację Kongresu odpowiadał abp Edmund Piszcz, przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Misji wraz z bp. Andrzejem Suskim dyrektorem krajowym Papieskich Dzieł Misyjnych. Kontekstem Kongresu były przygotowania do II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego oraz ukazanie się encykliki „Redemptoris missio” Jana Pawła II.
Tematy referatów, wygłoszonych pierwszego dnia obrad, dotyczyły teologicznych podstaw zaangażowania misyjnego, roli PDM w diecezjach i parafiach, świadomości misyjnej w Polsce oraz aktualnego stanu i perspektyw zaangażowania misyjnego księży diecezjalnych, zgromadzeń zakonnych i świeckich.
W drugim dniu Kongresu, uczestnicy pracowali w grupach tematycznych zajmując się animacją i formacją misyjną w poszczególnych środowiskach, np. w parafii, rodzinie, seminariach, domach formacyjnych, zgromadzeniach. Miały miejsce spotkania sekcyjne: dyrektorów diecezjalnych PDM, zakonnych promotorów i referentek misyjnych, misjologów, kleryckich kół misyjnych, akademickiego ruchu misyjnego. Były też świadectwa polskich misjonarzy oraz gości z Rzymu, Białorusi, Słowacji, Włoch i Ukrainy. Kongresowi towarzyszyła wystawa „500 lat ewangelizacji Ameryki Łacińskiej”.
III Krajowy Kongres Misyjny miał miejsce w 1999 roku i był związany z przygotowaniem do obchodów Wielkiego Jubileuszu. Odbył się w dniach 23-24 października 1999 r. na Jasnej Górze pod hasłem: „Misje odnawiają Kościół”. Na czele Komitetu organizacyjnego Kongresu stanął bp Wojciech Ziemba, przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Misji. W kongresie wzięło udział 1000 osób. Poprzedziły go dwudniowe obrady misjologów polskich.
Kongres rozpoczął Apel Jasnogórski, 22 X. Jego uroczysta inauguracja miała miejsce w Sali o. Kordeckiego w sobotę przed południem. Uczestnicy wysłuchali 3 referatów. Na Kongres przygotowano wystawę misyjną. Po południu uczestnicy przenieśli się do 5 parafii w Częstochowie, reprezentujących kontynenty. W katedrze Misjonarze Św. Rodziny pokazali Oceanię; w parafii św. Antoniego Misjonarze Oblaci NMP mówili o pracy w Afryce; w par. Miłosierdzia Bożego Księża Pallotyni modlili się za Azję; w par. św. Wojciecha Księża Werbiści przybliżali misje w Ameryce, a Misjonarze Kombonianie w par. Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa modlili się za Europę.
We wszystkich kościołach odbyła się Msza św. oraz koncerty. W poszczególnych parafiach w spotkaniach kongresowych wzięło udział od 100 do 500 osób.
W niedzielne przedpołudnie podsumowano spotkania kongresowe w parafiach. Zabrali goście z Czech, Ukrainy, Słowacji i Białorusi. Były również świadectwa, gorąca muzyka latynoamerykańska w wykonaniu zespołu kleryckiego Księży Werbistów. Kongres zakończyła uroczysta Msza św. w Bazylice Jasnogórskiej.
IV Krajowy Kongres Misyjny, którego organizatorami są Komisja Episkopatu Polski ds. Misji oraz Papieskie Dzieła Misyjne w Polsce, zaplanowano na 12-14 czerwca 2015 r. Jego celem jest uczczenie 50. rocznicy opublikowania Dekretu „Ad Gentes” Soboru Watykańskiego II, 40. lecia ukazania się adhortacji Pawła VI „Evangelii nuntiandi” oraz 25. lecia encykliki „Redemptoris missio” Jana Pawła II.
Kongres przeżywamy w świetle nadchodzących bardzo ważnych wydarzeń: 1050. rocznicy chrztu Polski oraz Światowych Dni Młodzieży, w których weźmie udział papież Franciszek.
Hasło Kongresu: „Radość Ewangelii źródłem misyjnego zapału” nawiązujące do adhortacji apostolskiej „Evangelii gaudium” mobilizuje do tego, byśmy odnowili świadomość misyjnej natury Kościoła oraz umocnili zapał misyjny. Jego brak, jak uczył papież Paweł VI, jest największą przeszkodą w ewangelizacji.
Patronem Kongresu został św. Jan Paweł II, największy z misjonarzy współczesnych, któremu na sercu leżała troska o misyjne dzieło Kościoła. To on przypomniał z mocą, iż powołanie misyjne jest powołaniem wszystkich chrześcijan i całej wspólnoty wiernych, a misje nadal aktualnym zadaniem Kościoła.
Organizatorzy Kongresu stawiają sobie za cel promowanie współpracy, animacji, formacji i organizacji misyjnej. Chodzi o integrację środowisk misyjnych, wymianę doświadczeń i rozbudzenie świadomości, że: „Działalność misyjna «stanowi także dziś największe wyzwanie dla Kościoła», a «sprawa misji winna być na pierwszym miejscu»” (Evangelii Gaudium nr 15).
Kongres winien ukazać perspektywę zaangażowania misyjnego Kościoła poprzez ożywienie pracy referatów misyjnych w diecezjach i zgromadzeniach zakonnych lub powołanie ich do istnienia.
